Bijna 2 jaar ziek zijn is al zwaar genoeg. Misschien had je het gevoel dat je ritme een beetje gewoon was geworden: bedrijfsarts, re-integratie, af en toe een gesprek met je werkgever. En dan blijkt er ineens een heel nieuw traject aan te komen, met woorden als "WIA", "keuring" en "arbeidsdeskundige", zonder dat iemand rustig uitlegt wat ze betekenen of waarom dit nu gebeurt. Veel lotgenoten herkennen precies dat gevoel van overzicht kwijtraken op het moment dat je het juist het hardst nodig hebt. Daarom leggen we hieronder stap voor stap uit wat er gaat gebeuren, en wat jij daarin zelf zal moeten doen.
Dit artikel hoort bij de fase die we bij Samen Veerkrachtig de keuring en erna noemen. Daar vind je een overzicht van alles wat in deze periode op je pad komt, met links naar meer specifieke onderwerpen.
Waarom verandert er nu ineens zoveel?
Het antwoord ligt in een wettelijke termijn die al vanaf je eerste ziektedag meeloopt, ook al merkte je daar in het begin weinig van. Toen je ziek werd, ging er een periode van 104 weken (2 jaar) lopen. Gedurende die tijd is je werkgever verplicht om je loon door te betalen, en geldt er een opzegverbod: hij mag je in principe niet ontslaan zolang je ziek bent. Beide verplichtingen eindigen automatisch zodra die 104 weken voorbij zijn. Volgens het UWV vervalt op dat moment zowel de loondoorbetalingsplicht als het opzegverbod, en kan je werkgever onder voorwaarden een ontslagroute starten (UWV, ontslag na 2 jaar arbeidsongeschiktheid of ziekte).
Dat klinkt onrustbarend, maar het is precies de reden dat er iets anders voor in de plaats komt: de WIA, wat staat voor Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen. Dit is de wet die bepaalt of, en hoeveel, uitkering je krijgt zodra de loonbetaling van je werkgever stopt. Het probleem dat veel mensen hebben op dit punt is simpel: hoe weet het UWV wat ik nog kan? Het antwoord is dat daar een aparte beoordeling voor bestaat, en die leggen we hieronder uit.
Wat is de WIA-keuring precies?
De WIA-keuring is geen medische test in de klassieke zin. Het is een gesprek en een beoordeling, uitgevoerd door twee professionals van het UWV die ieder een eigen rol hebben. De verzekeringsarts is een arts in dienst van het UWV. Hij of zij gaat met je in gesprek over je klachten en beperkingen, en dit is dus niet dezelfde persoon als je eigen bedrijfsarts, die je de afgelopen twee jaar al kende. De arbeidsdeskundige vertaalt vervolgens wat de verzekeringsarts vaststelt naar concrete cijfers: welk soort werk zou je, gegeven je beperkingen, nog kunnen doen, en wat zou je daarmee ongeveer kunnen verdienen?
Samen bepalen zij je arbeidsongeschiktheidspercentage: het deel van je oude loon dat je door je ziekte niet meer kunt verdienen. Een voorbeeld maakt dit concreet. Stel, je verdiende voor je ziekte €2.500 per maand. De arbeidsdeskundige stelt vast dat je, ondanks je beperkingen, nog werk zou kunnen doen waarmee je €1.500 per maand verdient. Het verschil is €1.000, ofwel 40% van je oude loon. Je bent dan voor 40% arbeidsongeschikt. Volgens het UWV geldt: ben je 35% of meer arbeidsongeschikt, dan kom je in aanmerking voor een WIA-uitkering (UWV, hoe bepalen we het arbeidsongeschiktheidspercentage WIA).
Deze keuring komt niet uit de lucht vallen. Volgens het UWV krijg je in ziekteweek 88 een brief met uitleg over de aanvraag, en heb je vanaf dat moment 6 weken de tijd om de WIA-uitkering aan te vragen, dus uiterlijk in ziekteweek 93 (UWV, WIA-uitkering (IVA/WGA) aanvragen). Dat is een harde deadline: vraag je te laat aan, dan loop je het risico dat je tijdelijk zonder inkomen zit, precies op het moment dat je dat het minst kunt gebruiken. Wil je weten hoe zo'n gesprek met de verzekeringsarts eruitziet en hoe je je erop voorbereidt, zodat je niet met een leeg hoofd tegenover hem of haar zit? Lees onze tips voor de voorbereiding op de WIA-keuring of kom langs bij één van onze koffietafels om te leren van verhalen van lotgenoten.
Telt mee wat je de afgelopen 2 jaar hebt gedaan om weer aan het werk te komen?
Ja, en dat roept bij veel mensen een nieuwe zorg op: heb ik wel genoeg gedaan? Gedurende je hele ziekteperiode gold voor jou en je werkgever de verplichting om samen te werken aan je terugkeer naar werk. Dat proces heet re-integratie, en de regels daarvoor staan in de Wet Verbetering Poortwachter: vaste stappen op vaste momenten, van de probleemanalyse van de bedrijfsarts in de eerste weken tot de evaluaties die daarna volgen.
Rond ziekteweek 91 vullen jij en je werkgever samen een eind-evaluatie in: een overzicht van wat er de afgelopen periode is gedaan aan re-integratie. Dit document gaat mee naar het UWV en vormt onderdeel van de beoordeling. Het UWV kijkt dus niet alleen naar wat je nu nog kunt, maar ook naar wat er onderweg is geprobeerd.
En hier zit ook een geruststelling in. Vindt het UWV dat er onvoldoende is gedaan aan de re-integratie, en ligt dat aan je werkgever, dan zal jij hiervoor niet gestraft worden. Het UWV kan je werkgever dan verplichten om je loon nog maximaal 1 jaar langer door te betalen. Dit heet een loonsanctie. Je krijgt dan nog geen WIA-uitkering, maar je hebt ook geen inkomensgat: de verantwoordelijkheid blijft bij de partij die tekortschoot. Meer over hoe re-integratie precies werkt, welke stappen wanneer horen te gebeuren en wat jouw rol daarin is, lees je in ons artikel over de Wet Verbetering Poortwachter.
Wat levert de keuring je op?
Het arbeidsongeschiktheidspercentage dat de verzekeringsarts en arbeidsdeskundige samen vaststellen, bepaalt in welke van deze drie situaties je terechtkomt:
- Minder dan 35% arbeidsongeschikt: je hebt geen recht op een WIA-uitkering. Je blijft, waar mogelijk, in dienst bij je werkgever.
- 35% of meer arbeidsongeschikt, met kans op herstel: je krijgt een WGA-uitkering.
- 80 tot 100% arbeidsongeschikt, met weinig kans op herstel: je krijgt een IVA-uitkering.
Elk van deze uitkomsten heeft eigen regels, een eigen hoogte en een eigen duur. Wat een WIA-, WGA- of IVA-uitkering precies inhoudt en hoe die berekend wordt, lees je rustig na in ons artikel over de WIA-uitkering.
Wat als het anders loopt dan je verwacht had?
Twee situaties komen in onze community vaak terug, en voor allebei is er een uitweg.
De eerste: je bent het niet eens met de uitslag. Dat gebeurt vaker dan je misschien denkt, bijvoorbeeld omdat je vindt dat je beperkingen niet goed zijn meegewogen. Je hebt dan het recht om bezwaar te maken tegen de beslissing van het UWV. Dat is een formele procedure met een eigen termijn, dus wacht er niet te lang mee als je merkt dat de uitkomst niet aansluit bij hoe jij je situatie ervaart.
De tweede: de beslissing laat op zich wachten. Het UWV kampt soms met achterstanden, waardoor je langer op een besluit moet wachten dan de bedoeling is. Voor die situatie bestaat een voorschot: een voorlopig bedrag, gebaseerd op een inschatting van je uiteindelijke WIA-uitkering, zodat je financieel niet vast komt te zitten terwijl je wacht. Volgens het UWV neemt de organisatie bij een eerste WIA-aanvraag zelf contact op als een voorschot in beeld komt, maar je kunt er ook zelf naar vragen als je merkt dat het langer duurt dan verwacht (UWV, voorschot WIA-uitkering).
Beide situaties voelen in het moment vaak groter en ingewikkelder dan ze uiteindelijk zijn. Juist dan helpt het om even met iemand te praten die dit al heeft doorstaan.
Je hoeft dit niet alleen uit te zoeken
Al die nieuwe woorden, deadlines en beslissingen tegelijk, terwijl je al zoveel aan je hoofd hebt: dat is veel. Je bent daar niet de enige in. Bij Samen Veerkrachtig praat je met ervaringsdeskundigen die deze fase zelf hebben doorgemaakt, en die precies weten hoe het voelt om tegenover een verzekeringsarts te zitten of op een brief van het UWV te wachten.
Tijdens onze koffietafels wissel je in een informele setting ervaringen en praktische tips uit met mensen die dit traject al achter de rug hebben, of er middenin zitten, net als jij. Wil je hier eens rustig over praten met mensen die het begrijpen?
